Polska tradycja – Topienie Marzanny

21 marca, w pierwszy dzień kalendarzowej wiosny, w wielu polskich miastach i miasteczkach można zobaczyć grupy dzieci spacerujacych w różnych kierunkach. Czy są to uczniowie świętujący dzień wagarowicza? Może i tak być, ale wiele grup dzieci wraz ze swoimi nauczycielami, udaje się w kierunku rzeki, jeziora lub stawu, aby topić “Marzannę”.

“Marzanna” jest to kukła symbolizujaca złą, długą, szara zimę. Kukła ta jest wykonana ze słomy, siana, tektury oraz szmat. Ubrana w kolorową spódnicę lub sukienkę z chusta na głowie, jest ona umieszczona na kiju a później topiona w rzece, jeziorze lub stawie. Dzieci posiadające “Marzanne” biora udział w śpiewaniu piosenek paradnych. Ostatnia osoba w paradzie maszeruje z tak zwanym “Gaikiem”. “Gaik” jest to gałąź drzewa ozdobiona wstążkami i sztucznymi kwiatami symbolizujaca wiosnę. Topieniu “Marzanny” w rzece, jeziorze lub stawie towarzyszy śpiew lub wypowiadanie następujących słów: “Marzanno, Marzanno, plyń do morza. Niech rozkwitną teraz kwiaty, a pola się zazielenią.”

Tradycja “topienia” Marzanny “sięga wielu wieków. W Polsce obrzęd ten rozpoczął się za czasów panowania Mieszka I. Jan Długosz jako pierwszy pisał o tym w XVI wieku. Według niego, rytuał ten rozpocząło niszczenie pogańskich bogów, zgodnie z instrukcjami Mieszka, jako znak przyjęcia religii chrześcijańskiej. Inni historycy uważają, że zwyczaj ten jest szacowany na okres późnego średniowiecza i został dostosowany do zatrzymania “czarnej smierci”, która ogarnęła teren Europy w tym czasie. W dawnej Polsce, dziewczęta prowadzace “Marzanne”, przechodzily wzdłuż każdej ulicy, kończąc poza miastem, gdzie kukła została rozebrana i wrzucona do rzeki. Bez oglądania się wstecz, dziewczyny wracały do domu. Studiując wiek XIX można dowiedzieć się, że dorośli także zaczęli brać udział w tych tradycjach.

W przeciwieństwie do dziewcząt z “Marzanną”, chłopcy na końcu parady nieśli duża, ozdobioną gałąź sosny, ktora nazywana była “Gaikiem”. Dziś uważa się, że “Marzanna” i “Gaik” to rytuały symbolizujace koniec zimy i odradzanie się życia i natury. Z czasem, “topienie” Marzanny straciło swój początkowy magiczny urok i zmienilo się w pewnym sensie w wesolą zabawę, która pozostała w Polsce przez długi czas jako odpowiedni sposob powitania pierwszego dnia wiosny. W obecnym czasie, “topienie” Marzanny nie jest dozwolone w Polsce z powodu zniszczeń srodowiska biologicznego.

To są Marzanny wykonane przez naszych uczniów:

Marzanny zrobione przez naszych uczniow
Marzanny zrobione przez naszych uczniow

Zachęcamy do zrobienia Gaiku z dziećmi w domu w tym tygodniu żeby mogły go przynieść do szkoły w niedzielę.  Oto przykład Gaiku:

Przyklad Gaiku
Przyklad Gaiku